Sensopathisch spel
"Play is the highest form of research"
─ Albert Einstein
Voordat we kijken naar het sensopathische spel, bekijken we de verschillende visies op de spelontwikkeling.
Visies op spelontwikkeling
Er zijn verschillende visies op spelontwikkeling. Zo zijn er volgens Piaget drie verschillende spelsoorten, degene waar de sensorische integratie aan bod komt is "het oefenspel (practice play)". Deze kenmerkt zich door het steeds herhalen van zintuiglijke en/of motorische handelingen (Poel & Blokhuis, 2008).
Volgens Erikson bestaat spel uit drie verschillende werelden. De eerste is "Spel in de auto kosmische wereld". Hierbij staat het spel met en vanuit het eigen
lichaam centraal. In deze fase bestaat het spel vooral uit het herhalen van zintuigelijke waarnemingen (Poel & Blokhuis, 2008).
Volgens Vermeer zijn er vier speelwerelden. Onder de eerste wereld, spel in de lichamelijke wereld, valt vooral het sensopathisch spel. Het kind speelt vooral nog door middel van tasten en aanraken. Het beleeft de wereld en zijn eigen lichaam dor de waarneming via de zintuigen. Deze speelwerelden zijn niet aan leeftijden verbonden, wel zit er een opbouwende volgorde in en zijn ze alle vier even belangrijk (Vleugel-Ruissen, 2012).
Scholten geeft hierbij als toevoeging het spelend bewegen binnen deze lichamelijke wereld (Poel & Blokhuis, 2008).
Belsky en Most noemen verder de spelstadia "verkennen" en "simpel manipuleren"(Poel & Blokhuis, 2008) en Amelsvoort noemt de eerste fase in de spelontwikkeling "spelend bewegen" (Koster, 2012).
Allemaal hebben zij gemeen dat tijdens deze eerste stappen in de spelontwikkeling het kind de motorische en zintuigelijke vaardigheden oefent door steeds de handelingen te herhalen.
Sensopathisch spel
Wat houdt sensopathisch nu eigenlijk in? Op de pagina "Wat is SI" kon u al lezen dat senso staat voor het waarnemen, daar voegen we pathisch aan toe wat staat voor het ondergaan. Sensopathisch is dus het ondergaan van ervaringen middels de zintuigen (Vleugel-Ruissen, 2012).
Bij sensopathisch spel gaat het vooral om spelen met ongevormd materiaal. Materiaal dat niet kapot kan gaan en waarmee eindeloos geëxploreerd kan worden (Vleugel-Ruissen, 2012). Denk hierbij aan materialen zoals klei, zand en water.
Tijdens het spelen ontdekken kinderen het materiaal, waarbij ze steeds nieuwe ervaringen opdoen. Deze ervaringen zorgen dan weer voor toevoegingen aan hun cognitieve ontwikkeling. Het spelen met ongevormd materiaal geeft aan de ene kant het gevoel van competentie dat ze er van alles mee kunnen maken (Janssens-Vos & Dikken, 2002) en aan de andere kant geeft het materiaal ook een veilig gevoel, er is namelijk geen "goed" of "fout" (Weterings & Plamper, 2016).
Alle zintuigen komen aan bod tijdens het sensopathische spel, vaak zelfs ook meerdere zintuigen tegelijkertijd. Bezig zijn met sensopathisch spel zorgt ervoor dat het kind helemaal bezig is in het hier en nu (Vleugel-Ruissen, 2012).
Niet elk kind zal elk materiaal fijn vinden. Sommige volwassenen gruwelen ook van een wattenbolletje. Het kind dat iets niet fijn vind mag dan ook nooit gedwongen worden om wel dat materiaal te exploreren. Kinderen moeten de kans krijgen om het materiaal in hun eigen tempo en op hun eigen wijze te ontdekken (Weterings & Plamper, 2016).
Het jonge kind leert en ontdekt door te doen en te ervaren, sensopathisch spel is hier bijzonder geschikt voor. Sensopathisch spel nodigt ook uit tot ongedwongen contact met de ander, wat belangrijk is voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van het jonge kind (Vleugel-Ruissen, 2012).
De beste manier om thuis of in de (onderwijs)praktijk de sensorische integratie te stimuleren is dus middels sensopathisch spel. Op de pagina over materialen vindt u allerlei ideeën op het gebied van sensopathisch spel.